altمن حقیقتاً هر چه فکر کردم، دیدم نمی‌توانم این مطلب - قمه‌زدن - را که قطعاً یک خلاف و یک بدعت است، به اطّلاع مردم عزیزمان نرسانم. این کار را نکنند. بنده راضی نیستم. اگر کسی تظاهر به این معنا کند که بخواهد قمه بزند، من قلباً از اوناراضی‌ام.
 

نشریه رهنامه

 

1

No Image
تفسیر آیه 10 سوره بقره

 

«الحمدلله رب العالمين و صلي‌الله علي محمد و آله الطاهرين و اللعن علي اعدائهم اجمعين»

تفسیر آیه 10 سوره بقره:

«يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ مَا يَخْدَعُونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَ مَا يَشْعُرُونَ »[3] منافقان به گمان خود می‏خواهند خدا و مؤمنان را فریب دهند در حالی که خودشان را فریب می‏دهند اما نمی‏دانند. این آیه تکمله آیه قبل است که خداوند فرمود: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ مَا هُمْ بِمُؤْمِنِين»[4]، این خودش یک خدعه است که بعضی از مردم می‏گویند: به خدا و روز قیامت ایمان داریم در حالی که به خدا و روز قیامت مؤمن نیستند، در آیه بعد خداوند می‏فرماید: اینها به گمان خود، خدا و مؤمنان را فریب می‏دهند و از درِ مکر و نیرنگ با خدا و مؤمنان وارد می‏شوند و خیال می‏کنند اگر ظاهرسازی کنند و بگویند مؤمن هستیم، می‏توانند خدا و مؤمنان را فریب دهند، لذا در بین مردم هم تعبیری به این مضمون وجود دارد که می‏گویند: «از دشمنی که مقابل تو است، نترس و از کسی بترس که از درِ آشتی وارد می‏شود»، لذا عمدتاً مواردی که شخصی به شخص دیگر توانسته ضربه بزند، مواردی بوده که دشمن از راه دوستی وارد شده و نهایتاً ضربه خودش را وارد کرده است و از راه دوستی انسان می‏تواند از اسرار و رازهای دیگران آگاهی پیدا کند و ضربه خود را به او وارد کند. قرآن می‏فرماید: منافقان با انحراف از راه درست و صراط مستقیم، عمری را در بیراهه می‏گذرانند و خیال می‏کنند که کار درست انجام می‏دهند، تمام نیروها و امکانات خود را در این راه مصرف می‏کنند و جز عذاب الهی بهره‏ای نمی‏گیرند.

سؤالی که مطرح می‏شود این است که خدعه منافقان با خداوند متعال چه نوع خدعه‏ای است، آیا خدعه حقیقی است یا خدعه مجازی؟ لذا باید ببینیم خدعه چیست و از چه نوع است؟

خدعه منافقان با خداوند متعال؛ یا تعبیری مجازی است یا مقصود، چیزی است که به پندار باطل آنها می‏رسد؛ یعنی آنچه را که منافقان درباره خداوند متعال ممکن می‏پندارند و یا مقصود از یخادعون الله، یخادعون رسول الله می‏باشد؛ زیرا همان گونه که در باب اطاعت، اطاعت رسول مساوی با اطاعت خداوند متعال است «مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ»[5] در اینجا هم منظور از خدعه با خداوند، خدعه با رسول خدا است. پس منظور از خدعه منافقان با خداوند یا خدعه با احکام خداوند و دین الهی است که آن را مورد تمسخر قرار می‏دهند و یا خدعه‏ای است که منافقان آن را ممکن می‏پندارند و یا منظور از خدعه با خدا، خدعه با رسول خدا می‏باشد، ولی این خدعه با هر معنایی که بیان شود در واقع یک نوع خود فریبی است نه دگر فریبی؛ زیرا این خدعه و نیرنگ خود آنان را می‏سوزاند؛ مثل اینکه کسی به پزشک مراجعه کند و پزشک به او دستوری دهد و دارویی را نسخه کند و بیمار به دروغ بگوید آن را مصرف کرده‏ام، به گمان اینکه پزشک را فریب داده است ولی در حقیقت خودش را فریب داده و به خاطر مصرف نکردن دارو جان خود را در معرض خطر قرار داده است.

معانی واژه‏ها:

خدعه: خدعه در لغت، عبارت است از پنهان نگه داشتن چیزی که شأن آن آشکار بودن است و منافقان از رهگذر خدعه، حقیقتی را پنهان می‏کنند، لذا کلمه خدعه در این آیه به کار رفته است و چون این حالت به صورت پیوسته و مستمر در وجود آنان هست خداوند متعال از لفظ مضارع (یخادعون) که مفید استمرار است استفاده کرده؛ یعنی پیوسته کارشان خدعه و فریب می‏باشد، فعل یخادعون گرچه از باب مفاعله است ولی می‏تواند به معنی خدعه طرفینی نباشد؛ چون خدعه خداوند مثل خدعه منافقین نیست بلکه کیفر خدعه آنهاست و این از مواردی است که در باب مفاعله در فعل یک طرفه بکار می‏رود همان گونه که در صرف خوانده‏اید که «عاقَبتُ اللَّص»؛ یعنی دزد را تعقیب می‏کنم که این تعقیب یک طرفه است؛ یعنی من دزد را تعقیب می‏کنم. یا اینکه گفته می‏شود: «عافاه الله»؛ یعنی خداوند به او عافیت بدهد که این عافیت دادن یک طرفه است.

یشعرون: از شعور گرفته شده و از ریشه «شعر» می‏باشد و به معنای باریک بینی و درک دقیق است و به چنین باریک اندیشی، مو‏شکافی گفته می‏شود و هرگز در مورد ادراک امور بدیهی اطلاق نمی‏شود، به شاعر هم از این جهت شاعر گفته می‏شود که ظرائف را ادراک می‏کند. خداوند متعال در این آیه می‏خواهد بفرماید که چون خداوند متعال عالم به نهان و آشکار است و هیچ صحنه‏ای از جهان هستی برای او غیب نیست و «لاَ جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَ مَا يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ»[6] بنابراین خدعه و پنهان کاری در مقابل خداوند متعال معنی ندارد ولی منافقان این حقیقت ظریف را نمی‏دانند؛ چون آنها به خاطر جهل به علم فراگیر خداوند و مغرور بودن، تصور می‏کنند که خدعه نسبت به خداوند متعال امکان پذیر است.

مقصود از خدعه با مؤمنان هم همان چیزی است که در آیه شریفه: «وَ إِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَ إِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِءُونَ »[7] به آن اشاره شده است که بعداً در تفسیر این آیه بیان خواهد شد.

«والحمد لله رب العالمین»



[1]. امالی مفید، ص110، مجلس 12 و امالی شیخ طوسی، ص115، مجلس 4.

[2]. وسائل الشيعة، ج‌15، ص 219، باب 14 من ابواب الوجوب الخوف من الله.

[3]. بقره/ 10.

[4]. همان/ 9.

[5]. نساء/ 80.

[6]. نحل/ 23.

 
No Image
No Image No Image No Image

ویژه نامه

دشتستان بندر بوشهر دشتی بندر دیر کنگان
 
No Image No Image